wat is integriteit?
Van een organisatie wordt door haar belanghebbenden verwacht dat zij integer is, integer handelt. Voor overheidsorganisaties geldt dit in versterkte mate. De overheid heeft dan ook gemeend overheidsorganisaties wettelijk te moeten voorschrijven de integriteit binnen de organisatie te bevorderen. Deze verplichting is vastgelegd in de Ambtenarenwet. (link naar wettekst)
De wet geeft echter geen difinitie van integriteit. Wat dient in dit kader dan onder integriteit te worden verstaan? Integriteit kan eenvoudig worden omschreven als een natuurlijke drempel ter voorkoming van ongewenst gedrag. Een drempel die wordt gevormd door een set van waarden en normen. Wat de een aanvaardbaar vindt, is voor een ander juist onaanvaardbaar. H|et integriteitbegrip is derhalve voor een deel subjectief. Er is spreak evan een zekere vrijheid in het stellen van de eigen waarden en normen, waarbij wet- en regelegeving en algemeen aanvaarde maatschappelijke waarden en normen de buitengrenzen vormen.
Op basis van deze gedachte kunnen drie 'niveaus' van integriteit worden onderscheiden. In de eerste plaats betreft dit de persoonlijke integriteit: consistentie van handelen dor het individu in overeenstemming met diens eigen waarden en normen.
De persoonlijke integriteit kan van individu tot individu verschillen. Vanuit het perspectief van een organisatie is dat evenwel niet wenselijk. Van medewerkers binnen een organisatie mag worden verwacht dat zij op consistente wijze handelen in overeenstemming met de waarden en normen die de organisatie stelt. Dit kan worden omschreven als professionele integriteit. Deze kan samenvallen met de persoonlijke integriteit, maar dit is niet noodzakelijk: de waarden en normen van het individu kunnen afwijken van de waarden en normen die de organisatie voor haar medewerkers heeft gesteld.
Het laatste niveau tenslotte betreft de organisatie-integriteit. Wanneer is een organisatie integer? Niet als alle medewerkers van de organisatie persoonlijk integer zijn, wat in de parktijk overigens niet is vast te stellen. En dat alle medewerkers van de organisatie professioneel integer handelen is een voldoende maar niet noodzakelijke voorwaarde. Want indien sprake is van een integriteitschending door een medewerker, is daarmee dan de organisatie niet integer? In onze visie kan organisatie-integriteit worden gedefinieerd als het vermogen van een organisatie om de professionele integriteit van haar medewerkers te waarborgen, integriteitschendingen tijdig te signaleren en effectief te corrigeren.
In onze visie op integriteit vormt normstelling, het bepalen van de na te leven waarden en normen, een belangrijk aspect. Het voor een deel subjecieve karakter van het integriteitsbegrip brengt met zich dat bij het vaststellen van wat men (moreel) al dan niet aanvaardbaar vindt, rekening dient te worden gehouden met verwachtingen en belangen van anderen. Meer nog dan voor individuen geldt voor een overheidsinstelling dat zij te maken heeft met een veelheid van (groepen) belanghebbenden. Hierbij zal geregeld sprake zijn van tegengestelde belangen. Normstelling alleen is dan ook niet voldoende. De organisatie zal ook inzichtelijk dienen te maken op welke wijze bij de besluitvorming met deze belangen rekening wordt gehouden. Men zou dit de instrumentele functie van integriteit kunnen noemen.
De wet geeft echter geen difinitie van integriteit. Wat dient in dit kader dan onder integriteit te worden verstaan? Integriteit kan eenvoudig worden omschreven als een natuurlijke drempel ter voorkoming van ongewenst gedrag. Een drempel die wordt gevormd door een set van waarden en normen. Wat de een aanvaardbaar vindt, is voor een ander juist onaanvaardbaar. H|et integriteitbegrip is derhalve voor een deel subjectief. Er is spreak evan een zekere vrijheid in het stellen van de eigen waarden en normen, waarbij wet- en regelegeving en algemeen aanvaarde maatschappelijke waarden en normen de buitengrenzen vormen.
Op basis van deze gedachte kunnen drie 'niveaus' van integriteit worden onderscheiden. In de eerste plaats betreft dit de persoonlijke integriteit: consistentie van handelen dor het individu in overeenstemming met diens eigen waarden en normen.
De persoonlijke integriteit kan van individu tot individu verschillen. Vanuit het perspectief van een organisatie is dat evenwel niet wenselijk. Van medewerkers binnen een organisatie mag worden verwacht dat zij op consistente wijze handelen in overeenstemming met de waarden en normen die de organisatie stelt. Dit kan worden omschreven als professionele integriteit. Deze kan samenvallen met de persoonlijke integriteit, maar dit is niet noodzakelijk: de waarden en normen van het individu kunnen afwijken van de waarden en normen die de organisatie voor haar medewerkers heeft gesteld.
Het laatste niveau tenslotte betreft de organisatie-integriteit. Wanneer is een organisatie integer? Niet als alle medewerkers van de organisatie persoonlijk integer zijn, wat in de parktijk overigens niet is vast te stellen. En dat alle medewerkers van de organisatie professioneel integer handelen is een voldoende maar niet noodzakelijke voorwaarde. Want indien sprake is van een integriteitschending door een medewerker, is daarmee dan de organisatie niet integer? In onze visie kan organisatie-integriteit worden gedefinieerd als het vermogen van een organisatie om de professionele integriteit van haar medewerkers te waarborgen, integriteitschendingen tijdig te signaleren en effectief te corrigeren.
In onze visie op integriteit vormt normstelling, het bepalen van de na te leven waarden en normen, een belangrijk aspect. Het voor een deel subjecieve karakter van het integriteitsbegrip brengt met zich dat bij het vaststellen van wat men (moreel) al dan niet aanvaardbaar vindt, rekening dient te worden gehouden met verwachtingen en belangen van anderen. Meer nog dan voor individuen geldt voor een overheidsinstelling dat zij te maken heeft met een veelheid van (groepen) belanghebbenden. Hierbij zal geregeld sprake zijn van tegengestelde belangen. Normstelling alleen is dan ook niet voldoende. De organisatie zal ook inzichtelijk dienen te maken op welke wijze bij de besluitvorming met deze belangen rekening wordt gehouden. Men zou dit de instrumentele functie van integriteit kunnen noemen.
stuur je dilemma
Integriteit.nl maakt gebruik van integriteitdilemma’s uit de praktijk. Heb jij weleens iets meegemaakt waarvan je dacht: ”Kan dit nou wel of kan dit nou niet?” Of: “Dit vind ik nou echt niet kunnen!” Mail het ons en wij anonimiseren het dilemma zodat wij het kunnen toevoegen aan de Dilemmabank, onze database met dilemma’s. Op die manier helpen we elkaar integer te worden en te blijven! Lees verder >>>
referenties
twitter
Volg het integriteit nieuws op onze Twitterpagina met alle laatste ontwikkelingen in de wereld van integriteit. Twitterpagina >>>contactgegevens