“Een beetje integer kan best”

“Een beetje integer kan best”, aldus minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken. Minister Plasterk vindt het te zwart-wit om aan te nemen dat mensen óf wel óf niet integer zijn en vindt het beter om toe te geven dat er een grijs gebied bestaat. Hij ziet integriteit als iets dat kan worden bevorderd. Op het eerste oog lijkt de uitspraak onverenigbaar met die van Ien Dales, voormalig minister van Binnenlandse Zaken (1989-1994). Zij zette het onderwerp integriteit eind vorige eeuw nadrukkelijk op de agenda door te stellen: “Een overheid kan niet en een rechtstaat zijn én niet integer. Een niet-integere overheid kan de rechtsorde niet handhaven. De overheid is of wel of niet integer. Een beetje integer bestaat niet”. Maar schijn bedriegt! Conform onze eigen integriteitstrainer kan de uitspraak van Plasterk (22 jaar na dato) worden gezien als een, dan wel onbedoelde maar desalniettemin, correcte interpretatie van Ien Dales.

Interpretatie Robbert-Jan Eekhout van Integriteit.nl
De uitspraak van Ien Dales is sinds ze hem introduceerde uitlopend geïnterpreteerd. Eén wijze waarop men de uitspraak kan interpreteren is: ‘mensen zijn integer of ze zijn het niet’. Er bestaat géén grijs gebied daartussen. Deze zienswijze blijkt echter in de praktijk veel te simplistisch en onhaalbaar, voornamelijk omdat deze opvatting veel te hoge eisen stelt aan mensen die van nature feilbare wezens zijn en per definitie dus niet volledig integer.

Ofschoon het veel makkelijker zou zijn geweest wanneer mensen óf wel óf niet integer zijn. Men had dan de ‘rotte-appel-methode’ kunnen toepassen: toetsen welke mensen niet integer zijn en deze simpelweg royeren uit de organisatie. In de praktijk blijkt echter dat we allemaal in staat zijn tot zowel integer als niet integer gedrag; de één laat het echter consequenter zien dan de ander. Zelfs de grootste moraalridder laat af en toe steken vallen. Zo kan iedereen (blijven) leren om meer integer te worden.

Het lijkt mij dan ook waarschijnlijker dat een mensen-mens als Ien Dales iets anders voor ogen had met deze uitspraak. Als we de uitspraak van Ien Dales onder de loep nemen, valt een taalnuance op. Zo spreekt zij niet over ‘individuen’ maar over ‘de overheid’. Wanneer we het over de overheid hebben, dan hebben we het vaak over het instituut. Met betrekking tot de uitspraak van Ien Dales zou dit dan betekenen dat het overheidsinstituut volledig integer moet zijn. Het instituut moet dan ook de lat ten aanzien van integriteit tegen het plafond leggen en zodoende ernaar streven (bijvoorbeeld in haar missie, visie en beleid) om haar werknemers (volledig) integer te maken. Ook al zou dit streven nooit behaald worden, is het als doelstelling een nuttig uitgangspunt. Want het gevaar ligt op de loer wanneer de overheid marchandeert ten aanzien van de integriteitsdoelstellingen, integriteit al snel een glijdende schaal wordt. Met alle gevolgen dien.

Zodoende gaan we bij integriteit.nl mee met de uitspraak van minister Plasterk dat mensen best “een beetje integer” kunnen zijn. In onze filosofie kunnen dan ook alle mensen, ongeacht hoe integer zij zichzelf vinden of zijn, leren om steeds meer integer te worden. Daarbij is de grootste deugd niet om integer te zijn (wat door onze feilbaarheid niet haalbaar is) maar het streven om steeds ‘integerder’ te worden, om zodoende te reiken naar een integere overheid.

Directeur Keyport 2020 op non-actief

Keyport 2020 moet het voorlopig met plaatsvervangend directeur Ton Hagelstein stellen, nadat zij directeur Tilman Schreurs op non-actief heeft gezet. Hij wordt verdacht van omkoping in relatie tot de zaak ‘Van Rey’. Hij zou zich door de Roermondse projectontwikkelaar Piet van Pol – een derde verdachte in de zaak – hebben laten fêteren op buitenlandreisjes naar het Nederlands Elftal.

Imagoschade
Hoewel de schuld van Schreurs nog niet is bewezen, hoopt het economisch samenwerkingsverband tussen de zeven Midden-Limburgse gemeenten, ondernemers en onderwijsinstellingen op deze manier eventuele imagoschade te voorkomen. Schreurs heeft te kennen gegeven begrip te hebben voor het genomen besluit. Tilman Schreurs was wethouder financiën tussen 2002 en 2010 en was goed bevriend met Van Rey. Beiden waren lid van de VVD.

SP wil helderheid over zaak Van Pol

De SP-fractie in de Provinciale Staten van Limburg heeft haar zorgen geuit over de mogelijke betrokkenheid van bestuurders en ambtenaren bij projecten van Van Pol Beheer BV. De projectontwikkelaar Piet van Pol is verdachte in het corruptieonderzoek in de zaak van Van Rey, voormalig wethouder in Roermond.

Betrokkenheid bestuurders en ambtenaren
De SP-fractie maakt zich zorgen over de mogelijke betrokkenheid van bestuurders en ambtenaren bij projecten van Van Pol Beheer BV. Zij vraagt zich af of zij in deze zaak zijn gehoord en of hun betrokkenheid kan worden uitgesloten.

Negatieve beeldvorming
De Statenfractie van de SP geeft bovendien aan bang te zijn voor de negatieve beeldvorming die door deze zaak ontstaat. Een overheid die zaken doet met een van corruptie verdachte projectontwikkelaar draagt niet bepaald bij aan een positief imago van de overheid.

Risico’s
Ook uit de SP-fractie haar zorgen over de financiële en juridische risico’s die deze zaak met zich meebrengt met betrekking tot investeringen in Van Pol Beheer BV. Zij wil daarom dat de toegezegde lening van 23,5 miljoen euro voor het centrumplan Kerkrade – uitgevoerd door Van Pol Beheer BV – wordt bevroren, in afwachting van de uitkomst van de rechtszaak.

Andere projecten
De projectontwikkelaar is naast de herstructurering van het centrum van Kerkrade tevens betrokken bij de ontwikkeling van Jazz City Roermond en Roerdelta Roermond. Of de dagvaarding van Van Pol gevolgen heeft voor deze projecten is vooralsnog onbekend.

Eindelijk meer duidelijkheid in zaak Van Rey

Na jaren van onderzoek is er nu eindelijk meer duidelijkheid in de corruptiezaak rond de voormalig Roermondse VVD-wethouder Jos van Rey. Het onderzoek tegen Van Rey loopt al sinds oktober 2012. De oud-wethouder wordt er onder meer van verdacht 175.000 euro te hebben witgewassen. Ook wordt hem (passieve) ambtelijke omkoping en verkiezingsfraude ten laste gelegd. In december volgt de definitieve aanklacht. Eind januari 2015 moet Van Rey voor de rechtbank in Rotterdam verschijnen.

Regiezitting
De Rijksrecherche, de FIOD en de rechter-commissaris hebben in totaal meer dan 200 getuigen gehoord. De zitting in Rotterdam is een zogeheten regiezitting. In een dergelijke zitting spreekt de rechter zich uit over de voortgang van het onderzoek. Wanneer de zaak inhoudelijk wordt behandeld is vooralsnog onbekend.

Politieke onrust in Kerkrade
Van Rey is een goede bekende van de eveneens gedagvaarde Piet van Pol die ook wordt verdacht van omkoping. Het bedrijf van Piet van Pol is nauw betrokken bij een miljoenenproject in Kerkrade om het centrum opnieuw in te richten. Hij en Van Rey zouden vastgoeddeals hebben gesloten toen Van Rey nog wethouder was in Roermond. Vrijwel de gehele oppositie in Kerkrade wil dat het projectontwikkelingsbedrijf van Piet van Pol niet langer betrokken wordt bij het herontwikkelingsplan van het centrum van Kerkrade. Dat meldde de Limburgse omroep L1 onlangs.

Liberale Volkspartij
Vanwege de ontstane commotie stapte Van Rey in het najaar van 2013 uit de VVD-fractie en richtte, samen met een groepje volgelingen, de Liberale Volkspartij Roermond op. De partij van de van onder andere omkoping verdachte Jos van Rey behaalde bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014 meteen een grote verkiezingsoverwinning.

Veranderende arbeidsmarkt zorgt voor nieuwe integriteitsrisico’s

Flexibilisering op de arbeidsmarkt brengt nieuwe integriteitskwesties met zich mee. Zo stelt adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) na een verkenning die werd gedaan in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Flexibilisering arbeidsmarkt
Eén van de belangrijkste oorzaken voor nieuwe integriteitsrisico’s is volgens de experts van AEF de flexibilisering van de arbeidsmarkt zoals decentralisaties, tijdelijke contracten, externe inhuur enzovoorts. Door deze ontwikkeling werken ambtenaren steeds zelfstandiger en is de kans dat zij daarbij aan het toezicht van leidinggevenden ontsnappen, aanzienlijk groter. Bovendien is de binding met de organisatie en haar cultuur door deze flexibilisering vaak geringer, waardoor de kans op integriteitsschendingen toeneemt.

Wees alert
Plasterk drukt overheidsorganisaties op het hart alert te zijn op deze ontwikkeling op de arbeidsmarkt in relatie tot integriteitskwesties. Hij roept hen op tot het uitvoeren van een risicoanalyse toegespitst op de eigen specifieke context om zo de kans op integriteitsschendingen te verkleinen dan wel te voorkomen.

Fraude met aanbestedingen door ICT-leverancier

ICT-leverancier Ordina heeft tussen 2005 en 2010 gesjoemeld met diverse aanbestedingsprojecten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie en van de gemeente Rotterdam. Dat kwam naar voren in de televisieuitzending van Zembla van donderdag 2 oktober. De ICT-gigant maakte jacht op informatie die nodig was om orders in de wacht te slepen. Vertrouwelijke, cruciale documenten werden onder meer door een ambtenaar van de gemeente Rotterdam aan Ordina toegespeeld. 

Klokkenluider
Zembla baseert haar beweringen op bedrijfsgegevens (bedrijfsplannen, adressenbestand en e-mails) van Ordina die afkomstig zijn van een usb-stick, die Zembla via een klokkenluider in handen heeft gekregen. Zo zou bijvoorbeeld in 2009 een ambtenaar van de gemeente Rotterdam informatie hebben doorgespeeld over een aanbesteding van een softwareproject van enkele tientallen miljoenen euro’s, waardoor Ordina beschikte over illegaal verkregen informatie en dus onterecht handelde met voorkennis.

Onderzoek
Op verzoek van het Ministerie van Veiligheid en Justitie is de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een onderzoek gestart naar de vermeende fraudezaak. Ook justitie doet momenteel onderzoek naar de integriteitsschendingen, evenals de gemeente Rotterdam. De betrokken ambtenaar is gedurende het onderzoek geschorst.

Twitter / Facebook

Om op de hoogte te blijven van integriteit in het nieuws en mee te praten over het onderwerp kunt u ons volgen op Twitter via @integriteitnl of like onze Facebookpagina.

Contact

© 2018 Integriteit.nl