Veranderende arbeidsmarkt zorgt voor nieuwe integriteitsrisico’s

Flexibilisering op de arbeidsmarkt brengt nieuwe integriteitskwesties met zich mee. Zo stelt adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) na een verkenning die werd gedaan in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Flexibilisering arbeidsmarkt
Eén van de belangrijkste oorzaken voor nieuwe integriteitsrisico’s is volgens de experts van AEF de flexibilisering van de arbeidsmarkt zoals decentralisaties, tijdelijke contracten, externe inhuur enzovoorts. Door deze ontwikkeling werken ambtenaren steeds zelfstandiger en is de kans dat zij daarbij aan het toezicht van leidinggevenden ontsnappen, aanzienlijk groter. Bovendien is de binding met de organisatie en haar cultuur door deze flexibilisering vaak geringer, waardoor de kans op integriteitsschendingen toeneemt.

Wees alert
Plasterk drukt overheidsorganisaties op het hart alert te zijn op deze ontwikkeling op de arbeidsmarkt in relatie tot integriteitskwesties. Hij roept hen op tot het uitvoeren van een risicoanalyse toegespitst op de eigen specifieke context om zo de kans op integriteitsschendingen te verkleinen dan wel te voorkomen.

Fraude met aanbestedingen door ICT-leverancier

ICT-leverancier Ordina heeft tussen 2005 en 2010 gesjoemeld met diverse aanbestedingsprojecten van het Ministerie van Veiligheid en Justitie en van de gemeente Rotterdam. Dat kwam naar voren in de televisieuitzending van Zembla van donderdag 2 oktober. De ICT-gigant maakte jacht op informatie die nodig was om orders in de wacht te slepen. Vertrouwelijke, cruciale documenten werden onder meer door een ambtenaar van de gemeente Rotterdam aan Ordina toegespeeld. 

Klokkenluider
Zembla baseert haar beweringen op bedrijfsgegevens (bedrijfsplannen, adressenbestand en e-mails) van Ordina die afkomstig zijn van een usb-stick, die Zembla via een klokkenluider in handen heeft gekregen. Zo zou bijvoorbeeld in 2009 een ambtenaar van de gemeente Rotterdam informatie hebben doorgespeeld over een aanbesteding van een softwareproject van enkele tientallen miljoenen euro’s, waardoor Ordina beschikte over illegaal verkregen informatie en dus onterecht handelde met voorkennis.

Onderzoek
Op verzoek van het Ministerie van Veiligheid en Justitie is de Autoriteit Consument en Markt (ACM) een onderzoek gestart naar de vermeende fraudezaak. Ook justitie doet momenteel onderzoek naar de integriteitsschendingen, evenals de gemeente Rotterdam. De betrokken ambtenaar is gedurende het onderzoek geschorst.

Rijksrecherche onderzoekt miljoenenfraude gemeente Nuenen

De Rijksrecherche is een onderzoek gestart naar de mogelijke fraude bij grondaankopen in de gemeente Nuenen. Dat heeft het Openbaar Ministerie (OM) in Den Bosch onlangs bekend gemaakt.

Gemeente benadeeld
Zeer waarschijnlijk is de Brabantse gemeente Nuenen bij negen grondaankopen benadeeld. Er zijn grote verschillen ontdekt tussen de taxaties en de bedragen die de gemeente uiteindelijk voor de grond heeft betaald. De schade voor de gemeente wordt geschat op meer dan vijf miljoen.

Geheim rapport
Het gesjoemel met de grondtaxaties kwam aan het licht toen het Eindhovens Dagblad een geheim rapport op haar website publiceerde. Uit het rapport blijkt dat er bijna stelselmatig met de taxatierapporten is gesjoemeld en dat een topambtenaar daarbij betrokken zou zijn. Volgens de onderzoekers kreeg de desbetreffende ambtenaar teveel vrijheid. Zo mocht hij de onderhandelingen voeren en tevens de collegebesluiten en koopovereenkomsten tekenen.

Het college van B&W had eerdaags besloten het omstreden rapport niet openbaar te maken, zodat het onderzoek naar de fraude door de Rijksrecherche niet belemmerd zou worden. Een raadslid van de gemeente Nuenen dacht daar echter anders over en speelde het rapport door aan het Eindhovens Dagblad, die op haar beurt het rapport op haar website publiceerde.

Landelijk Steunpunt integriteitsonderzoek

Vanaf 1 januari 2015 wordt er een landelijk Steunpunt integriteitsonderzoek geïntroduceerd. Dat liet minister Plasterk van Binnenlandse Zaken onlangs weten aan de Tweede Kamer. Het Steunpunt moet een laagdrempelig advies- en expertise punt worden waar bestuursorganen uit alle bestuurslagen terecht kunnen met vragen over integriteitskwesties.

Steunpunt
Het Steunpunt wordt ondergebracht bij Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) en zal bestuursorganen voornamelijk van advies voorzien over procesmatige aspecten. Op die manier wordt de rol en de verantwoordelijkheid van de bestuursorganen behouden en versterkt.

Naast de oprichting van het Steunpunt wordt er ook een modelonderzoeksprotocol in het leven geroepen, zodat er een eenduidige en gestructureerde basis wordt geboden voor onderzoek naar integriteitsschendingen. Bovendien zal er extra aandacht worden besteed aan opleiding, training en ervaringsuitwisseling.

Arrestaties na verdenking fraude bij gemeente

De Amsterdamse politie heeft vijf mannen, in de leeftijd van twintig tot tweeënzestig jaar, gearresteerd op verdenking van fraude bij de gemeente. De mannen worden verdacht van oplichting en valsheid in geschriften. Dat maakten het Openbaar Ministerie en de gemeente onlangs bekend.

Factuur
De vijf mannen zouden in de periode december tot januari hebben gesjoemeld met een factuur van ruim 186.000 euro van een afvalverwerkingsbedrijf aan een stadsdeel. Eén van de mannen, een stagiair die bij de gemeente werkte, onderschepte de originele factuur en speelde die door aan een tussenpersoon. Na vervalsing van het rekeningnummer, legde de stagiair de factuur weer terug.

Argwaan
De zaak kwam aan het licht toen een bank argwaan kreeg over de juistheid van het rekeningnummer en naar de gemeente stapte voor verificatie. Er was toen al 40.000 euro opgenomen. Het restbedrag heeft de bank kunnen bevriezen.

Aangifte
De gemeente heeft direct na de ontdekking aangifte gedaan. De verdachten werden gearresteerd, maar zijn inmiddels weer op vrije voeten. Het is nog onbekend wanneer de mannen voor de rechter moeten verschijnen.

SP-wethouder vertrekt twee dagen na benoeming

Twee dagen na zijn benoeming in de gemeente Oude IJsselstreek (Gelderland) is SP-wethouder Jelle Berens alweer afgetreden. Volgens een verklaring van de gemeente heeft hij een oneigenlijke druk uitgeoefend op de pers om de publicatie van een artikel te voorkomen. Daarnaast heeft hij tijdens een interview vertrouwelijke informatie naar buiten gebracht.

Relatie onwerkbaar
Volgens collega’s is zijn relatie met de pers door het voorval onwerkbaar geworden. Zijn integriteit is er bovendien door ter discussie komen te staan. Berens is op eigen initiatief afgetreden, nadat zijn collega’s aan hadden gegeven dat er geen vertrouwen meer was voor verdere samenwerking.

178910