Provincies blijven massaal in gebreke over nevenfuncties

De overgrote meerderheid van de provincies blijkt in de praktijk de aanbevelingen over nevenfuncties van politieke ambtsdragers niet na te komen. Onderzoek van Nieuwsuur toont aan dat het beleid hierop tussen provincies grote verschillen laat zien en dat de transparantie over nevenfuncties veel te wensen overlaat. Zo vermeldt Limburg 22 nevenfuncties tegenover Friesland 7. Gelderland kent 12 betaalde nevenfuncties die opgeteld meer dan een ton aan inkomsten opleveren. Gedeputeerden in Flevoland en Overijssel daarentegen hebben helemaal geen betaalde functies. Fulltime bestuurders zijn wettelijk verplicht hun nevenfuncties voor iedere burger openbaar te maken. In de Handreiking Integriteit van politieke ambtsdragers wordt aanbevolen om gegevens over nevenfuncties te publiceren op de website van de provincie. Ook staat er dat het “wenselijk en gebruikelijk is” dat wordt aangegeven hoeveel tijd de nevenfuncties in beslag nemen. De Handreiking noemt bovendien dat het “van groot belang” is om de lijst van nevenfuncties actueel te houden. Omdat internet het meest geëigende communicatiemedium van de provincie is, heeft Nieuwsuur alle provinciale websites tegen het licht gehouden. Dan blijkt dat alleen op het punt van het vermelden van nevenfuncties over de hele linie een dikke voldoende wordt gehaald, maar verder is de transparantie ver te zoeken, op grote schaal onvolledig en vaak niet actueel. Ook het beleid ten aanzien van de vergoedingen voor bijbanen levert een beeld van uitersten op. Zo storten de Commissarissen van de Koning in Zeeland en Limburg hun extra verdiensten in de provinciekas, maar de CvdK van Noord-Holland, Johan Remkes (VVD), doet dit niet met de 50.000 euro aan extra inkomsten die hij jaarlijks ontvangt. Overijssel gaat het verst in het voorkòmen van belangenverstrengeling, zoals blijkt uit de woorden van CvdK Ank Bijleveld (CDA): “Ik denk dat het in deze functies heel erg van belang is om iedere schijn te vermijden, dus liefst om geen betaalde nevenfuncties te doen.”

Reactie Job de Haan van Integriteit.nl:
In een tijd waarin op lokaal, regionaal en provinciaal niveau de journalistiek door vergaande bezuinigingen haar democratische taak om de macht te controleren steeds minder kan waarmaken, is het verheugend dat Nieuwsuur deze verantwoordelijkheid op zich heeft genomen. Wat blijkt? Dat ondanks (of juist dankzij) de groeiende aandacht voor integriteitskwesties, de praktijk nog levensgrote verschillen laat zien bij de interpretatie van de wettelijke regels en bij het toepassen van aanbevelingen op dit punt. Hoogleraar Integriteit Leo Huberts spreekt in dat verband over de ‘integriteitsparadox’: meer aandacht leidt tot meer ontdekkingen. “Maar”, zo waarschuwt hij, “dat betekent nog niet dat het slechter gesteld is met de feitelijke integriteit. Wie niet zoekt, zal niets vinden”. Hij juicht het toe dat er steeds meer aandacht is voor integriteit en transparantie, want “macht en moraal hebben met elkaar te maken en ook de morele kwaliteit doet ertoe”. Huberts waarschuwt echter ook voor het gevaar van ‘integritisme’: “Te vaak en te gemakkelijk wordt het ‘i-woord’ ook gebruikt zonder dat iemands integriteit in het geding is. Mensen maken fouten, doen domme dingen, ook zonder dat twijfel past over iemands moraal of integriteit.’ Toch vindt ook Huberts dat het onderzoek van Nieuwsuur aantoont dat het goed zou zijn wanneer de provincies met elkaar de grote onderlinge verschillen in beleid en praktijk onder de loep nemen.